Basınçlı Kaplarda Güvenlik
Basınçlı Kaplar Hakkında Mevzuat
BASİT BASINÇLI KAPLAR YÖNETMELİĞİ (2014/29/AB)
Bu Yönetmeliğin amacı; basit basınçlı kapların karşılamaları gereken temel sağlık ve güvenlik gereklerini, bu ürünlerle ilgili piyasaya arz koşullarını ve piyasa gözetimi ve denetimi esaslarını belirlemektir.
BASINÇLI EKİPMANLAR YÖNETMELİĞİ (2014/68/AB)
Bu Yönetmeliğin amacı; izin verilebilen maksimum PS basıncı 0,5 bar’dan daha büyük olan basınçlı ekipmanların ve donanımların gereken temel sağlık ve güvenlik gereklerini, bu ürünlerle ilgili piyasaya arz koşulları ile piyasa gözetimi ve denetimi esaslarını belirlemektir.
Ayrıca iş ekipmanları yönetmeliğinde basınçlı ekipmanların periyodik kontrol ile ilgili bilgiler bulunmaktadır.
Basınç nedir?
Bir yüzeye etki uygulayan dik kuvvetin birim alana düşen miktarına basınç denir. Uluslararası Birimler Sisteminde temel basınç birimi Pascal (Pa)’dır.
1 pascal = 0.00001 bar
1 atm = 101.325 Pa
1 Pa = 1 N/m2
Pascal : 1 m2 lik yüzeye etki eden 1 N’luk kuvvetin (SI Birim Sistemi)
Bari :1 cm2 lik yüzeye etki eden 1 dyn’lik kuvvet (CGS Birim Sistemi)
Not: Daha çok BAR kullanılır.
2018-Mayıs-B
Sabit sıcaklıkta belirli bir miktar ideal gazın hacmi, uygulanan basınçla ters orantılı olarak değişmektedir. Buna göre, 100 kPa basınç altında hacmi 1 m3 olan belirli bir miktar ideal gaza, sıcaklığı değişmeyecek şekilde uygulanan basınç 500 kPa’a çıkarıldığında gazın hacmi kaç m3 olur?
A) 5
B) 4
C) 0,25
D) 0,2
E) 0,1
Cevap İçin Tıklayın
Cevap D
Tanımlar
Basınçlı kap: Basınç altındaki akışkanları depolamak için tasarımlanan ve imal edilen; mahfaza ve bu mahfazayı diğer donanımlara bağlayan, birleştirme noktasına kadar olan doğrudan mahfaza bileşenleri.
İç basıncı 0.5 bardan büyük olan kaplara basınçlı kap denir.
Basınçlı ekipman: Kaplar, borular, güvenlik ve basınç aksesuarları, uygulaması varsa basınçlı ekipmanın basınç içeren kısımlarına bağlı flanş, nozul, kaplin, destekler, kaldırma kulpları ve benzeri elemanlarını ifade eder.
Basınç dayanım testi: Belirlenen bir güvenlik payı ile izin verilebilir maksimum basınçta, malzemenin kayda değer bir sızdırma veya belirlenen bir aralığı aşan deformasyon olmadığını tespit etmektir.
a)Tasarım basıncı ‘P‘:
İmalatçı tarafından seçilen ve kabın basınçlı parçalarının kalınlığını belirlemek amacıyla kullanılan gösterge basıncıdır.
b)Azami çalışma basıncı ‘PS’:
Kabın normal çalışma koşulları altında uygulanabilecek azami gösterge basıncıdır.
c)Asgari çalışma sıcaklığı Tmin :
Kabın etinin normal kullanım koşullarında erişebileceği en düşük sabit sıcaklıktır.
ç)Azami çalışma sıcaklığı Tmax:
Kabın etinin normal kullanım koşullarında erişebileceği en yüksek sabit sıcaklıktır.
2023 Aralık C
Bir iş yerinde kullanılan basınçlı ekipmanın, Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği hükümlerine tabi olabilmesi için maksimum izin verilebilen PS basıncı kaç Bar’dan daha büyük olmalıdır?
A) 0,5
B) 1
C) 1,25
D) 1,5
E) 2
Cevap İçin Tıklayın
Cevap A
2019- ARALIK-B
Bir basınçlı ekipmanda, belirlenen bir emniyet payi ile izin verilebilir maksimum basınçta, malzemede kayda değer bir sızdırma veya belirlenen bir aralığı aşan deformasyon olmadığını tespit etmek amacıyla gerçekleştirilen test aşağıdakilerden hangisidir?
A) Korozyon testi
B) Yük tekrarlama testi
C) Darbe dayanımı testi
D) Basınç dayanımı testi
E) Isıl test
Cevap İçin Tıklayın
Cevap D
Basit Basınçlı Kaplar
Bir kabın basit basınçlı kap olabilmesi için
1.Kaynaklı, 0,5 bar’dan daha yüksek 30 bar’dan az iç basınca tabi tutulması amaçlanan, hava ve azot gazı içeren ve yakma amacı dışında kullanılan kaplar.
2.Kabın azami çalışma basıncı 30 bar’dan fazla ve bu basınç ile kabın kapasitesi (PS x V’nin çarpımı) 10.000 bar × litreden fazla olmayan kaplar.
Çalışma Sıcaklığı | Azami | <3000C Çelikler İçin | |||||
<1000C Alüminyum ve alüminyum alaşımlı kaplar | |||||||
Asgari | >-500C Tamamı için |
Bu Yönetmelik,
a) Arıza durumunda radyoaktif yayılıma neden olabilecek, özellikle nükleer amaçlı kullanım için tasarlanmış basınçlı kapları,
b) Özellikle gemi ve uçakların çalıştırılması veya içine yerleştirilmesi amacına yönelik basınçlı kapları,
c) Yangın söndürücüleri kapsamaz
2021-ARALIK-B
Alüminyum malzemeden imal edilmiş basınçlı kaplardan, azami çalışma sıcaklığı kaç °C’den fazla olmayanlar Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği hükümleri kapsamındadır?
A) 50
B) 100
C) 150
D) 200
E) 300
Cevap İçin Tıklayın
Cevap B
2023 Aralık A
X kabı: Çelikten yapılmıştır ve azami çalışma sıcaklığı 350 °C’dir.
Y kabı: Alüminyumdan yapılmıştır ve azami çalışma Sıcaklığı 150 °C’dir.
Z kabı: Alüminyum alaşımlı malzemeden yapılmıştır ve azami çalışma sıcaklığı 80 °C’dir.
Bu bilgilere göre verilen kaplardan hangileri Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği kapsamında değerlendirilemez?
A) Yalnız X
B) Yalnız Z
C) X ve Y
D) Y ve Z
E) X, Y ve Z
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2015-Mayıs-B
Basit basınçlı kapların azami çalışma sıcaklığı çelik için kaç °C’den yüksek olamaz?
A) -50
B) 0
C) 100
D) 273
E) 300
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
Basınçlı Ekipmanlar
Bu Yönetmelik,
PS basıncı 0,5 bar’dan daha büyük olan basınçlı ekipmanların ve donanımlarını kapsar.
- Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği altındaki basınçlı kaplar
- Aerosol Kaplar Yönetmeliğinin kapsamındaki aerosol kaplar.
- Gaz Yakan Cihazlara Dair Yönetmelik
- Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliği (2007/46/AT).
- Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı Yönetmeliği
- İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların ve Dört Tekerlekli Motosikletlerin Tip Onayı Makine Emniyet Yönetmeliği, Asansör Yönetmeliği, Tıbbi Cihazlar yönetmeliği kapsamında olan ürünleri
Kapsamaz
Basınçlı Ekipmanların Sınıflandırılması
Birinci Grup ( Tehlikeli ve zararlı akışkanlar)
Tehlikeli akışkanlardan oluşur.
patlayıcı,
kolay alevlenir,
çok kolay alevlenir,
alevlenir
çok toksik,
toksik
oksitleyici
İkinci Grup: Birinci grupta yer almayan diğer madde ve müstahzarları kapsar.
2023 Aralık B
Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği’ne göre basınçlı ekipmanların sınıflandırılmasında
I. Yanıcı katı maddeler ve yanıcı sıvılar Grup 1 içinde yer alır.
II. Bir kabın birden çok haznesi varsa her bir hazne için uygulanabilir kategorilerden en yüksek olanı ile sınıflandırılır.
III. Bir haznede birden çok akışkan varsa en düşük kategorideki akışkanın sıvı seviyesi esas alınarak Sınıflandırma yapılır.
Yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap B
Basınçlı ekipmanlar yönetmeliği’ne göre “birinci sınıf” akışkanlar aşağıdakilerden hangisini kapsamaz?
A) Patlayıcı akışkanlar
B) Kolay alevlenir akışkanlar
C) Toksit akışkanlar
D) Oksitleyici akışkanlar
E) Soy (inert) akışkanlar
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
2022-ARALIK-A
Alaşımsız çelikten yapılmış, basınç altında kabın direncine katkıda bulunan parçalar ve donanımlar
Özellikle gemi ve uçakların çalıştırılması amacına yönelik basınçlı kaplar
III. Yangın söndürücüler Yukarıdakilerden hangileri Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği kapsamında yer alır?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap A
2019- MAYIS-C
I. Özellikle nükleer amaçlı kullanım için tasarlanmış basınçlı kaplar
II. Yangın söndürücüler
III. Kaynaklı, 0,5 bar’dan daha yüksek iç basınca tabi tutulması amaçlanan, hava ve azot gazı içeren ve yakma amacı dışında kullanılan kaplar
Yukarıdakilerden hangileri seri olarak imal edilmesine rağmen Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği hükümlerine tabi değildir?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
Aşağıdakilerden hangisi Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği kapsamında değerlendirilebilir?
A) Maksimum izin verilebilen PS basıncı 0,5 bar’dan büyük olan ve basınç düşürme istasyonlarında bulunan standart basınçlı ekipmanlar
B) Şalter kontrol ünitesi, transformatör ve dönen makineler gibi yüksek gerilim ekipmanları için mahfazalar
C) Egzoz ve emme susturucuları
D) Sıcak su ısıtma sistemindeki radyatör ve borular
E) Sıvının üzerindeki gaz basıncı 0,5 bar’ dan fazla olmayan sıvıları depolamak için tasarlanmış kaplar
Cevap İçin Tıklayın
Cevap A
Aşağıdakilerden hangisi basınçlı ekipmanlar kapsamına girer?
A) Buharlı Motorlar
B) İçten yanmalı motorlar
C) Toz emiciler
D) Roketler
E) Buhar kazanları
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği Ek-1 Temel Güvenlik Gereklilikleri
PS x V çarpımı 50 bar x litreyi geçen kaplar Ek-I’de belirtilen temel güvenlik gerekliliklerini yerine getirir.
Basınçlı parçalar
Kapların basınçlı parçalarını imal etmek için kullanılan malzemeler:
a) Kaynak yapılabilir.
b) Asgari çalışma sıcaklığındaki kopmanın parça parça veya kırılgan tip kırılmaya yol açmaması için şekil verilebilir süneklikte ve toklukta olur.
c) Yaşlanmadan olumsuz şekilde etkilenmez.
Bu parçalara, malzemelerin imalatçısı tarafından hazırlanan aşağıdaki bilgilerin olduğu muayene etiketi eklenir.
- Tasarım basıncı
- Azami çalışma basıncı ‘PS’
- Asgari çalışma sıcaklığı Tmin
- Azami çalışma sıcaklığı Tmax
- Akma dayanımı ‘ReT’
B. Kaplar Yönetmeliği Ek-1 Temel Güvenlik Gereklilikleri
Çelik kaplar
Karbon miktarı % 0,25’ten,
Kükürt ve fosfor % 0,05’ten az olur.
Azami çekme mukavemeti Rm,max 580 N/mm² ’den az olur.
(malzemenin kopmadan evvel dayanabildiği en büyük kuvvetin değeridir.)
Kopmadan sonraki uzama:
-Test parçaları haddeleme yönüne paralel olarak alınırsa:
Kalınlık ≥ 3 mm : A ≥ % 22
Kalınlık < 3 mm : A ≥ % 17
-Test parçaları haddeleme yönüne dik yönde alınırsa :
Kalınlık ≥ 3 mm: A ≥ % 20
Kalınlık < 3 mm: A ≥ % 15
Alüminyum kaplar
Alüminyum miktarı en az % 99,5 olmalıdır. Tavlanmış durumda temin edilir.
Azami gerilme direnci Rm,max en çok 350 N/mm2 olur.
Kırılma noktasına kadar uygulanan çekme hareketine karşı gösterilen direnç.
Kırılmadan sonraki uzama:
-Test parçaları haddeleme yönüne paralel olarak alınırsa:
A ≥ %16
-Test parçaları haddeleme yönüne dik yönde alınırsa :
A ≥ %14
B. Kaplar Yönetmeliği Ek-1 Temel Güvenlik Gereklilikleri
KAYNAK MALZEMELERİ
Kap üzerindeki kaynakları yapmak veya kabın imalatı için kullanılan kaynak dolgu malzemeleri kaynağı yapılacak olan malzemeye uygun ve uyumlu olur.
KABIN DİRENCİNE YÖNELİK KATKI SAĞLAYAN DONANIMLAR
Bu donanımlar (cıvatalar, somunlar, vb.,) basınca maruz kalan parçaların imalatında kullanılanlara uyumlu ve madde 1.1.’de belirtilen malzemeden veya diğer çelik türlerinden, uygun alüminyum alaşımından yapılır.
BASINCA MARUZ KALMAYAN PARÇALAR
Kaynaklı kapların basınca maruz kalmayan bütün parçaları, kaynaklandıkları bileşenlerin gereklerine uygun malzemeden imal edilmiş olur.
B. Kaplar Yönetmeliği Ek-1 Temel Güvenlik Gereklilikleri
Kap tasarımı
a) Tasarım esnasında kabın kullanım amacı ve aşağıdaki hususları belirler:
i) Asgari çalışma sıcaklığını T
ii) Azami çalışma sıcaklığını T
iii) Azami çalışma basıncını PS
b) İmalatçı, aşağıdaki hükümleri de dikkate alır:
i) Kabın iç kısmının muayenesi mümkün olmalıdır.
ii) Kabın boşaltılması mümkün olmalıdır.
iii) Kabın mekanik özellikleri, kullanıldığı süre boyunca muhafaza edilir.
iv) Kaplar, korozyona karşı yeterince korunur.
c) İmalatçı kullanım koşulları çerçevesinde aşağıdaki hükümleri dikkate alır:
i) Kaplar, kullanım güvenliğini bozabilecek gerilmelere maruz bırakılmaz.
ii) İç basınç, azami çalışma basıncı PS’yi sürekli olarak geçmemelidir. Ancak çalışma basıncı çok kısa sürelerle % 10 oranında aşılır.
B. Kaplar Yönetmeliği Ek-1 Temel Güvenlik Gereklilikleri
Et kalınlığı
İmalatçı kabın et kalınlığını | Hesaplama |
PSxV=3000 bar × litre ’den fazla olmadığı takdirde | Dikkate alınacak hesaplama basıncı, seçilen azami çalışma basıncından az olmaz. Et kalınlığı, kapların ortam sıcaklığında, azamî çalışma basıncının en az beş katı basınca dayanabilecek şekilde öngörülerek tayin edilir |
PSxV=3000 bar × litre ’den fazla veya azami çalışma sıcaklığı 100 °C’yi geçerse |
Silindirik bölümün ve uçların gerçek et kalınlığı,
- çelik kaplarda 2 mm’den az olmaz.
- alüminyum veya alaşımlı alüminyum kaplarda, 3 mm’den az olmaz.
2022-Aralık-C
I. Kaynak yapılabilmelidir.
II. Asgari çalışma sıcaklığında şekil verilebilmelidir.
III. Yaşlanmadan olumsuz şekilde etkilenmelidir. ÖSYM Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği’ne göre, yukarıdakilerden hangileri basınçlı parçaların üretiminde kullanılan malzemelerin sahip olması gereken özelliklerdendir?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2023-MAYIS-B
Bir çalışan, iş yerinde bulunan ve Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği kapsamına giren bir kabın kullanım talimatlarını ve kabın veri plakasındaki bazı teknik parametreleri incelemektedir
Bu çalışanın veri plakası üzerinde okuduğu ve ReT sembolü ile gösterilen değer, kaba ait hangi bilgiyi verir?
A) Tasarım basıncı
B) Bükme kopma enerjisi
C) Azami çalışma sıcaklığındaki akma mukavemeti
D) Hidrostatik veya pnömatik test basıncı
E) Azami gerilme mukavemeti
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2019- ARALIK-A
Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği kapsamındaki alaşımsız vasıflı çelikten yapılmış bir kabın azami çekme mukavemeti kaç N/mm2 den az olmalıdır?
A) 935
B) 770
C) 690
D) 650
E) 580
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
2016-Nisan-B
Alaşımsız vasıflı çeliklerden imal edilen basınçlı kaplarda emniyet için azami çekme mukavemeti kaç
N/mm2 den az olmalıdır?
A) 580
B) 620
C) 680
D) 780
E) 850
Cevap İçin Tıklayın
Cevap A
Basit basınçlı kapların tasarımında uygulanan deney yöntemine göre; kabın net kalınlığı, azami çalışma basıncının en az kaç katı basınca dayanabileceği öngörülerek tasarlanmalıdır?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
2020- ARALIK-A
Bir işyerinde meydana gelen ve basınçlı kaplanın sebep olduğu bir iş kazası sonrası, iş kazasının oluştuğu çalışma alanının yanı sıra bu işyerinin deposunda yedek olarak tutulan üç adet basınçlı kap bilirkişi heyetince incelenmiştir. Bu üç adet kap için elde edilen teknik inceleme sonuçlarından bazıları aşağıdaki gibidir.
K1 kabı: Kütlece %0,35 oranında karbon içeren alaşımsız vasıflı çelikten yapılmıştır.
K2 kabı: Kütlece %99,1 alüminyum içeren alaşımsız alüminyumdan yapılmıştır.
K3 kabı: Alaşımlı alüminyumdan yapılmış olup silindirik bölümün ve uçların gerçek et kalınlığı 2.5 mm’dir.
Her üç kabın da Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği hükümlerine tabi olduğu göz önüne alınırsa bu kaplardan hangilerinin Yönetmelik’te belirtilen temel güvenlik gerekliliklerini karşılamadığı söylenebilir?
A) Yalnız K1
B) Yalnız K2
C) K1 ve K3
D) K2 ve K3
E) K1, K2 ve K3
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği
Basınçlı ekipman tasarımında özellikle aşağıdaki etkenler hesaba katılır:
– İç/dış basınç.
– Çevre ve işletme sıcaklığı.
– İşletme ve test koşullarında statik basınç ve içeriğin kütlesi.
– Trafik, rüzgar ve deprem yükü.
-Taşıma, bağlantılar, boru donanımı ve benzeri. gibi durumlardan kaynaklanabilen karşı kuvvetler ve momentleri.
– Korozyon ve aşınma, yorulma
– Çekme dayanımı, yorulma dayanımı, zamana bağlı dayanım
Basınç ekipmanı için belirlenmiş olan çalışma metodu, ekipmanın çalışmasında öngörülebilen makul riskleri engellemeye uygun olur.
Aşağıdakiler özel olarak dikkate alınır:
– Kapaklar ve delikler.
– Basınç güvenlik valfinin tehlikeli basıncı boşaltımı.
– Bir basınç veya vakum mevcutken fiziksel girişleri önleme cihazları.
– Tasarlanan kullanımı göz önünde bulunduran yüzey sıcaklığı.
– Kararsız olan akışkanların bileşiminin bozulması.
2023-MAYIS-A
Basit basınçlı kapların tasarımıyla ilgili öngörülen kullanım koşulları çerçevesinde,
I. Kaplar, kullanım güvenliğini muhtemel olarak bozabilecek gerilmelere maruz bırakılmaz.
II. İç basınç, azami çalışma basıncını sürekli olarak geçmemelidir.
III. Çalışma basıncı çok kısa sürelerle %30 oranında aşılabilir.
Hususlarından hangileri imalatçı tarafından dikkate alınır?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2021-ARALIK-C
Maksimum izin verilebilen basıncı 0,5 bar’dan daha büyük olan basınçlı ekipmanlar, amaçlanan kullanımına uygun yüklemelere ve öngörülebilen çalışma koşullarına uygun olarak tasarlanırken;
I. yorulma, korozyon ve aşınma,
II. rüzgâr ve deprem yükü,
III. kararsız olan akışkanların bileşiminin bozulması
Etkenlerinden hangileri özellikle hesaba katılmalıdır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
2021-MAYIS-A
Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği kapsamındaki bir hava tankının tasarımı için yapılacak dayanım hesaplamalarında malzemeye ait;
II. çekme dayanımı,
I. yorulma dayanımı,
III. zamana bağlı dayanım
Karakteristiklerinden hangileri göz önüne alınacak hususlar arasında yer alır?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
2016-Nisan-C
Basınçlı ekipmanın amaçlanan kullanımına uygun yüklemelere ve öngörülebilen çalışma koşullarına uygun olarak tasarlanmasında aşağıdaki etkenlerden hangisinin hesaba katılması şart değildir?
A) Ekipman iç basıncı
B) Çevre ve işletme sıcaklığı
C) Çalışma süresi
D) Korozyon ve aşınma
E) Dış basınç
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2018-ARALIK-B
Basınçlı kaplarda emniyetli kullanım ve çalışma sağlamak amacıyla basınç ekipmanı için belirlenmiş olan çalışma metodu, ekipmanın çalışmasında öngörülebilen makul riskleri engellemeye uygun olmalıdır.
Bu amaçla aşağıdakilerden hangisi kabın tasarımında özel olarak dikkate alınması gereken hususlardan değildir?
A) Kapaklar ve delikler
B) Basınç emniyet valfinin tehlikeli basıncı boşaltımı
C) Kararsız akışkanların birleşiminin bozulması
D) Tasarlanan kullanımı göz önünde bulunduran yüzey sıcaklığı
E) Basınçlı tankın boş ağırlığı
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
İşaretleme ve etiketleme
Basit Basınçlı Kaplar İçin
Kapta veya veri plakalarında en azından aşağıda belirtilen bilgiler yer alır:
a) Azami çalışma basıncı (bar cinsinden PS)
b) Azami çalışma sıcaklığı (Tmax, °C cinsinden)
c) Asgari çalışma sıcaklığı (Tmin, °C cinsinden)
ç) Kabın kapasitesi (V, L cinsinden)
d) İmalatçının adı, tescilli ticari adı veya tescilli ticari markası ve adresi
e) Kabın tipi ve seri veya parti kimlik bilgileri, imal yılı
Ph hidrostatik test veya eşdeğer etkiye sahip pnömatik test
Basınçlı Kaplar İçin
a) Tüm basınçlı ekipmanlar için:
– İmal yılı.
– Basınçlı ekipmanın tipi, seri veya parti tanımlaması ve seri numarası gibi.
– Gerekli izin verilebilen maksimum/minimum sınırları.
b) Basınçlı ekipmanın türüne bağlı olarak, güvenli kurulum, işletme veya kullanım, bakım ve periyodik muayenesi için gerekli bilgiler aşağıdaki gibidir:
– Basınçlı ekipmanın litre cinsinden hacmi V.
– Boru donanımı için standart çapı, DN.
– Bar cinsinden uygulanan test basıncı PT ve tarihi.
– Güvenlik aletinin ayar basıncı, bar olarak.
– Basınçlı ekipmanın çıkış gücü kW.
– Uygulanan gerilim V (volt).
– Amaçlanan kullanımı.
– Dolum oranı kg/L.
– Kg olarak maksimum doldurma kütlesi.
– Dara ağırlığı kg.
– Ürün grubu.
2024 Mayıs C
Basit basınçlı kapların kullanıldığı bir fabrikada periyodik kontrollerden sorumlu kişi kapları kontrol ederek her birinin veri plakası üzerindeki bazı değerleri not etmektedir.
Buna göre ilgili kişinin kaplardan herhangi biri için Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği’nde tanımlanan Ph sembolünü kullanarak not ettiği değer aşağıdakilerden hangisidir?
A) Azami çalışma sıcaklığı
B) Pnömatik veya hidrostatik test basıncı
C) Azami çalışma basıncı
D) Azami gerilme mukavemeti
E) Tasarım basıncı
Cevap İçin Tıklayın
Cevap B
Basit basınçlı kapların kap veya tanıtım plakası üzerinde aşağıdaki bilgilerden hangisinin bulunması zorunlu değildir?
A) Azami çalışma basıncı
B) Azami çalışma sıcaklığı
C) Kabın kapasitesi
D) İmalatçının ismi veya markası
E) Kabın ağırlığı
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2024 Aralık B/C
Aşağıdakilerden hangisi Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği kapsamındaki kapta veya veri plakalarında asgari bulunması gereken bilgilerden biri değildir?
A) Asgari çalışma sıcaklığı
B) Azami çalışma sıcaklığı
C) Asgari çalışma basıncı
D) Azami çalışma basıncı
E) Kabın kapasitesi
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
2021-MAYIS-C
Basit basınçlı kapların kap veya tanıtım plakası aşağıdaki bilgilerden hangisini taşımak zorunda değildir?
A) Kabın tipi
B) Azami çalışma basıncı
C) Azami çalışma sıcaklığı
D) Asgari çalışma sıcaklığı
E) CE uygunluk işaretinin vurulduğu yılın ilk iki rakamı
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
2023-MAYIS-C
Aşağıdakilerden hangisi basınçlı kaplarda kazalara sebep olmaz?
A) Sistemin izin verilen maksimum çalışma ve test basınçlarının üzerinde bir basınçta çalıştırılması
B) Uygun ebat ve basınç ayarlarında koruyucu tahliye sistemlerinin kullanılması
C) Basınçlı kabın bulunduğu çevre ortamlarının uygun olmaması
D) Sisteme gerekli veya doğru bakımın yapılmaması
E) Çalışması güvenli olmayan bir sistemin kullanılması
Cevap İçin Tıklayın
Cevap B
2022-MAYIS-C
Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği kapsamında; basınçlı ekipmanın emniyetli kurulum, işletme veya kullanım, bakım ve periyodik muayenesi için kullanılan işaret ve etiketlemelerdeki;
I. basınçlı ekipmanın çıkış gücü kW (kilowatt),
II. maksimum doldurma kütlesi kg (kilogram),
III. uygulanan test basıncı V (volt)
Bilgilerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2017-Nisan-C
Basınçlı ekipmanın türüne bağlı olarak emniyetli kurulum, işletme veya Kullanım bakım ve periyodik muayenesi için verilmesi gerekli olan bilgilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Emniyet aletinin ayar basıncı bar cinsinden verilir
B) Basınç ekipmanın çıkış gücü dyn cinsinden verilir
C) Uygulanan gerilim volt cinsinden verilir
D) Dolum oranı kg/l cinsinden verilir
E) Basınçlı ekipmanın hacmi litre cinsinden verilir.
Cevap İçin Tıklayın
Cevap B
Basınçlı Kaplar ve Tesisatlar-Periyodik Kontrol
Azami Basınç
Basınçlı kap ve tesisatın üreticisinin belirlediği ve ekipmanın etiketinde yer verdiği en yüksek çalışma basınç değerini ifade eder.
İşletme Basıncı
Azami basınç değerinden daha düşük olmak kaydıyla işletme tarafından ekipmanın kullanıldığı maksimum basınç değerini ifade eder.
Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri standartlarda aksi belirtilmedikçe her periyodik kontrolde muayene gerçekleştirilir ve testler ise aşağıdaki koşullara göre uygulanır
Azami yılda 1 kere olmak üzere
İşletme basıncı belirlendi ise iş ekipmanının işletme basıncı değeriyle,
İşletme basıncı belirlenmedi ise azami basınç değeriyle hidrostatik test gerçekleştirilir.
Azami 3 yılda bir kere veya her önemli bakım ve onarım faaliyetinden sonra
İş ekipmanının üretim standardında belirtilen hidrostatik test basıncı değeriyle,
Bu değer yoksa azami basınç değerinin 1,5 katı ile hidrostatik test gerçekleştirilir.
İşletme basıncı belirlenen basınçlı ekipmanlarda emniyet valfi ve benzeri güvenlik donanımları belirlenen işletme basıncı değerine, işletme basıncı belirlenmeyen ekipmanlarda ise ekipmanın etiketinde yer alan azami basınç değerine uygun olur.
Örnek-1
Kompresör için Azami Basınç: 10 bar / İşletme Basıncı: Belirlenmemiş
1.Yıl
2.Yıl
3.Yıl
4.Yıl
5.Yıl
6.Yıl
1.yıl test değeri
10 Bar
2.yıl test değeri
10 Bar
3.yıl test değeri
15 Bar
4.yıl test değeri
10 Bar
5.yıl test değeri
10 Bar
6.yıl test değeri
15 Bar
Örnek-2
Kompresör için Azami Basınç: 10 bar / İşletme Basıncı: 8 Bar
1.yıl test değeri
8 Bar
2.yıl test değeri
8 Bar
3.yıl test değeri
15 Bar
4.yıl test değeri
8 Bar
5.yıl test değeri
8 Bar
6.yıl test değeri
15 Bar
Basınçlı Kaplar ve Tesisatlar-Periyodik Kontrol
Hidrostatik test, su ile yapılabileceği gibi ürünün standardında belirtilen veya üreticisi tarafından kullanım kılavuzunda uygun görülen sıvılarla da yapılabilir.
İş ekipmanının özelliği ve prosesten kaynaklanan zorunlu şartlardan dolayı hidrostatik test yerine tahribatsız muayene yöntemleri de uygulanabilir.
Düzenlenecek periyodik kontrol raporlarında bu husus gerekçesi ile birlikte belirtilir.
İş ekipmanının veya prosesin durdurulamaması gerekçe olamaz.
Tahribatsız muayenelere ait raporlar periyodik kontrol raporunun ekinde saklanır.
Muayene süreleri değişmez.
Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri yapmaya yetkililer
- Makine mühendisleri,
- Metalürji ve malzeme mühendisleri,
- Mekatronik mühendisleri,
- Makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler
- Makine tekniker veya yüksek teknikerleri
EKİPMAN ADI | KONTROL PERİYODU |
•Buhar ve kızgın su kazanları •Isıtma (Kalorifer, sıcak su ve benzeri) kazanları •Kızgın yağ kazanları •Kapalı genleşme tankları •Boyler ve akümülasyon tankları •Boyama makinaları (kazanları) •Kriyojenik tanklar •Buharlı pişirme kazanları •Otoklav •Atmosferik, bombeli yatay veya dikey silindirik, prizmatik, çelik veya termoplastik, açık veya kapalı tehlikeli sıvı depolama tankı •Atmosferik, dik, silindirik, yer üstü, çelik kaynaklı birleştirmeli, açık ya da kapalı tavanlı tehlikeli sıvı depolama tankları •Basınçlı hava ve gaz tankları (Seyyar veya sabit kompresör hava tankları ile basınçlı hava ihtiva eden her türlü kap ve bunların sabit donanımı) | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl |
Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yerüstü veya yer altı) | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl (yalnızca muayene) (10 yılın sonunda yeniden değerlendirme veya periyodik kontrol) |
2019- MAYIS-C
I. Elektrik teknikerleri
II. Makine teknikerleri
III. Metalurji ve malzeme mühendisleri
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre, yukarıdakilerden hangileri basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrollerini yapmaya yetkili kişiler arasında yer alır?
A) Yalnız
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap D
2020- ARALIK-B
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre basınçlı kaplarda temel prensip olarak yapılması esas olan hidrostatik test, standartlarda aksi belirtlmedikçe en geç ne kadar sürede bir gerçekleştirilir?
A) 3 ay
B) 6 ay
C) 1 yıl
D) 2 yıl
E) 3 yıl
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2024 Aralık A
Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği’ne göre üretilen bir kabın tip uygunluğu için yapılan dâhili imalat denetimi artı denetimli kap testi kapsamında, bir partideki her bir kap üzerinde kabın gücünü kontrol etmek amacıyla tasarım basıncının kaç katına eşit bir basınçta hidrostatik test veya eşdeğer etkiye sahip pnömatik test gerçekleştirilir?
A) 1
B) 1,5
C) 2
D) 2,5
E) 3
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2024 Mayıs A
Basınçlı havayla çalışan aygıtlarda kullanılan hortum rakorları için sızdırmazlık deneyi kaç Kgf/cm2 basınçlı havayla yapılmalıdır?
A) 5
B) 10
C) 15
D) 20
E) 25
Cevap İçin Tıklayın
Cevap B
2024-ARALIK-A Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre standartlarda süre belirtilmemişse atmosferik, dik, silindirik, yer üstü, çelik kaynaklı birleştirmeli, açık ya da kapalı tavanlı tehlikeli sıvı depolama tanklarının kontrol periyodu azami kaç yıl olmalıdır?
A) 1
B) 5
C) 10
D) 15
E) 20
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2023 Aralık B Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre LPG ve benzeri Sıvılaştırılmış gaz yer altı tanklarının standartlarda süre belirtilmemişse periyodik kontrollerinin azami süresi kaç yıldır?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Cevap İçin Tıklayın
Cevap A
Basınçlı Kaplarda Test Teknikleri
Zorlayıcı testler (deformatif) : Basınçlı kap üzerinde bulunan her noktanın belirli bir kuvvetle zorlanmasıdır.
a)Hidrolik test : Basınçlı kabın tamamı veya bir kısmının uygun şartlarda bir sıvı ile doldurulup basınçlandırılması, izlenmesi ve boşaltılarak sonuçlarının irdelenmesi tekniğidir. En yüksek çalışma basıncının en çok 1,5 katı ile yapılır
b)Pnömatik test : Basınçlı kabın tamamı veya bir kısmının uygun şartlarda bir gaz ile doldurulup sıkıştırılması, izlenmesi ve boşaltılarak sonuçlarının irdelenmesi tekniğidir.
Zorlayıcı olmayan test teknikleri (non deformatif) : Basınçlı kabın hassas yerlerinin özel yöntemlerle incelenmesidir. Basınçlı kaba zorlayıcı test tekniklerinin uygulanmasında sakınca görülmesi halinde uygulanırlar.
Gözle muayene testi
Sıvı sızdırma testi (Penetrasyon testi)
Manyetik partiküler testi
Islak floor ışığı testi
Radyografi testi (gamma ve x-ray)
Ultrasonik test
Emniyet Ve Basınç Düşürme Cihazları
İzin verilen limit aşıldığında devreye girerek basıncı tamamen veya limit içinde kalacak şekilde düşüren cihazlardır.
- Emniyet valfleri,
- Patlama diski ve kapağı,
- Bel verme çubukları,
- Kontrollü basınç düşürme sistemleri
Ayarlanan limit aşıldığında devreye girerek hata düzeltme imkanlarını faaliyete geçiren, tesisi kısmen veya tamamen kapatan ya da durduran sistemlerdir.
- Basınç ve sıcaklık şalterleri,
- Akışkan seviye swiçleri
- Emniyetle ilgili her türlü ölçme kontrol ve düzenleme cihazları.
2022-MAYIS-B-C
Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği kapsamına giren kaplarla ilgili;
I. bel verme çubukları,
II. patlama diskli güvenlik aletleri,
III. güvenlik vanası
Aksesuarlarından hangileri basınçlı ekipmanı korumak amacıyla kullanılan doğrudan basınç sınırlandırma aletleri arasında yer alır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
Taşınabilir Gaz Tüpleri
Asetilen Tüpleri
Asetilen tüpleri kaynaklı olarak üretilir. Asetilen, özelliği nedeniyle tüplere yalnız başına doldurulmaz. Bu nedenle tüpün içine asetilen emici gözenekli maddeler doldurulur.
Asetilen, aseton veya alkol içinde çok iyi çözünme yeteneğine sahiptir. Böylece tüpteki gözenekli maddenin içine tüpün 1/3’ü kadar aseton oldurulur.
Asetilen serbest olarak 2,5 atm. nin üzerinde sıkıştırılmaz. Fakat aseton içinde çözünmüş asetilenin sıkıştırılma basıncı 20 atmosfere ulaşabilir. Asetilen tüplerinin rengi sarıdır.
Oksijen Tüpleri
Oksi-gaz kaynağında yanıcı gaz olarak değişik gazların kullanımı mümkündür. Ancak yakıcı gaz olarak oksijen gazı kullanılır.
Tüpler 150-200 atm. basıncındaki oksijenin depolanmasını, taşınmasını ve kaynak sırasında kullanılmasını sağlayan kapalı kaplardır. Yapımlarında kaynaklı birleştirmeler kullanılmaz. Yüksek dayanımlı çeliklerden üretilir. Oksijen tüplerinin rengi mavidir.
2019- MAYIS-A
Asetilen gazının depolanması ve taşınmasında kullanılan asetilen tüpleri ile ilgili,
I. Dikişli veya dikişsiz olarak üretilir.
II. Asetilen gazı yanıcı özelliğinden dolayı tek başına tüplere doldurulmaz.
III. Asetilen gazı sıkıştırma basıncı 4,5 bar’dan düşük olmamalıdır.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve ll
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2021-MAYIS-C
I. Asetilen taşıyan ekipmanlar ve valfler, asetilen gazına uyumlu basınç testi uygulanmış malzemelerden yapılmalıdır.
II. Cihazın parçalarını sökerken dikkatli ve tedbirli davranmalı, kıvılcım oluşturulmamalıdır.
III. Kışın donan cihazları çözündürmek için pürmüz alevinden yararlanılmalıdır
IV. Uzun durma araları ve geceleri, kazan ile sulu güvenlik arasındaki gaz musluğu açık bırakılmalıdır.
İş sağlığı ve güvenliği açısından asetilen üretim cihazlarının kullanımıyla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) III ve IV
E) I, II ve IV
2021-MAYIS-B
Basınçlı gaz tüplerinde bulunan aşağıdaki gazlardan hangisi yanıcıdır?
A) Argon
B) Karbon dioksit
C) Asetilen
D) Helyum
E) Oksijen
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
Cevap İçin Tıklayın
Cevap D
2023 Aralık B
Dikişsiz- Çelik oksijen gaz tüplerinin muayenesi için
I. gözle dış muayene,
II. sızdırmazlık basınç deneyi,
III. Vikers sertlik deneyi,
III. ultrasonik muayene
IV. Yöntemlerinden hangileri kullanılır?
A) I ve II
B) Il ve III
C) I, II ve IV
D) I, III ve IV
E) II, III ve IV
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2023 Aralık A
Basınçlı gaz tüplerinin depolanmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) H2 gazı içeren tüpler oksitleyicilerden uzakta depolanmalıdır.
B) O2 gazı içeren tüpler tutuşabilen gaz içeren tüplerden uzakta depolanmalıdır.
C) Tüpler; çarpma, düşme, kesilme gibi mekanik etkilere maruz kalmamalıdır.
D) Tüpler doğrudan gün ışığı alan yerlerde depolanmamalıdır.
E) Dolu ve boş tüpler bir arada depolanmalıdır.
Cevap İçin Tıklayın
Cevap E
2023 Aralık A
Aşağıdakilerin hangisi oksi-gaz kaynağında kullanılan asetilen gazının elde edildiği karpitler için doğru bir ifadedir?
A) Karpitin su ile temasında asetilen gazı ortaya çıkar.
B) Karpitin üzerine mazot dökülerek toz hâle gelmesi sağlanır.
C) Karpit nemli bir ortamda bekletilerek karpitin taşlaşması önlenir.
D) Donmuş karpitlerin ısıtılarak çözülmesi sağlanır.
E) İçinde karpit bulunan variller patlamalara karşı belirli aralıklarla havalandırılmalıdır.
Cevap İçin Tıklayın
Cevap A
2022-ARALIK-B
Kaynak işlerinde kullanılan basınçlı gaz tüplerinin;
I. düz bir zeminde yuvarlanarak,
II. valf ve tabanından tutularak,
III. dik ve sabitlenmiş bir şekilde arabayla
Taşınma şekillerinden hangileri güvenlik açısından tehlike oluşturur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap A
Aşağıdakilerden hangisi parlayıcı ve patlayıcı gaz içeren basınçlı gaz tüplerinin depolanmasında uyulması gereken şartlardan biri değildir?
A) Dolu tüpler, iş yerlerinde tehlike yaratmayacak miktarda depolanmalıdır.
B) Dolu tüplerin; sıcaklık değişmelerine, güneş ışınlarına, radyasyon Isısına ve neme karşı korunması bakımından ilgili standart hükümlerine uyulmalıdır.
C) Tüplerin depolandığı yerlere ikaz levhaları konulmalıdır.
D) Tüpler, içerdikleri gazın özelliğine bakılmaksızın boş tüplerle aynı yerde depolanmalıdır.
E) Tüpler, yangına en az 120 dakika dayanıklı ayrı binalarda veya bölmelerde depolanmalıdır.
Cevap İçin Tıklayın
Cevap D
2022-MAYIS-C
LPG tüplerinin depolanmasıyla ilgili,
I. Binanın bodrum katında depolanmalıdır.
II. Depo duvarları yangına en az 60 dakika dayanıklı malzemeden yapılmalıdır
III. Depolarda ısıtma ve aydınlatma amacıyla açık alevli cihazlar kullanılmamalıdır.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap B
Kazan daireleri ( Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik )
MADDE 54- (1) Kazan dairelerinin ilgili Türk Standartlarına uygun olması şarttır.
(2) Kazan dairesi, binanın diğer kısımlarından, yangına en az 120 dakika dayanıklı bölmelerle ayrılmış olarak merkezi bir yerde ve bütün hâlinde bulunur. Bina dilatasyonu, kazan dairesinden geçemez.
(3) Kazan dairelerinde duman bacalarına ilave olarak temiz ve kirli hava bacaları yaptırılması şarttır.
(4) Kazan dairesi kapısının, kaçış merdivenine veya genel kullanım merdivenlerine doğrudan açılmaması ve mutlaka bir ortak hol veya koridora açılması gerekir.
(5) Isıl kapasiteleri 50 kW-350 kW arasında olan kazan dairelerinde en az bir kapı, döşeme alanı 100 m2’nin üzerindeki veya ısıl kapasitesi 350 kW’ın üzerindeki kazan dairelerinde en az 2 çıkış kapısı olur. Çıkış kapılarının olabildiği kadar biribirinin ters yönünde yerleştirilmesi, yangına en az 90 dakika dayanıklı, duman sızdırmaz ve kendiliğinden kapanabilecek özellikte olması gerekir.
(6) Kazan dairesi tabanına sıvı yakıt dökülmemesi için gerekli tedbir alınır ve dökülen yakıtın kolayca boşaltılacağı bir kanal sistemi yapılır.
(7) Sıvı yakıtlı kazan dairesinde en az 0.25 m3 hacminde uygun yerde betondan pis su çukuru yapılır. Zemin suları uygun noktalardan bodrum süzgeçleri ile toplanarak pis su çukuruna akıtılır ve bu pis su çukuru kanalizasyona bağlanır. Kot düşük ise, pis su çukuru pompa konularak kanalizasyona bağlanır. Sıvı yakıt akıntıları yakıt ayırıcıdan geçirildikten sonra pis su çukuruna akıtılır ve kontrollü bir şekilde kazan dairesinden uzaklaştırılır.
(8) Kazan dairesinde en az 1 adet 6 kg’lık çok maksatlı kuru kimyevi tozlu yangın söndürme cihazı ve büyük kazan dairelerinde en az 1 adet yangın dolabı bulundurulur.
Doğalgaz ve LPG tesisatlı kazan daireleri ( Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik )
MADDE 55- (1) Kazan dairelerinde doğalgaz ve LPG kullanılması hâlinde, bu madde ile Sekizinci Kısmın ilgili hükümleri uygulanır. Kazan dairesinin doğalgaz ve LPG tesisatı, projesi, malzeme seçimi ve montajı ilgili standartlara ve gaz kuruluşlarının teknik şartnamelerine uygun olarak yapılır.
(2) Sayaçların kazan dairesi dışına yerleştirilmesi gerekir.
(3) Herhangi bir tehlike anında gazı kesecek olan ana kapama vanası ile elektrik akımını kesecek ana devre kesici ve ana elektrik panosu, kazan dairesi dışında kolayca ulaşılabilecek bir yere konulur. Gaz ana vanasının yerini gösteren plaka, bina girişinde kolayca görülebilecek bir yere asılır.
(4) Gaz kullanılan kapalı bölümlerde, gaz kaçağına karşı doğal veya mekanik havalandırma sağlanması gerekir.
(5) Kazan dairesinde doğalgaz veya LPG kullanılması hâlinde, bu gazları algılayacak gaz algılayıcıların kullanılması şarttır.
(6) Kazan dairesi topraklaması 21/8/2001 tarihli ve 24500 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine uygun şekilde yapılır.
(7) Kullanılan gazın özelliği dikkate alınarak, aydınlatma ve açma-kapama anahtarları ile panolar, kapalı tipte uygun yerlere tesis edilir.
(8) Kullanılan gazın özelliği dikkate alınarak, tablolar, anahtarlar, prizler, borular gibi bütün elektrik tesisatının ilgili yönetmeliklere ve Türk Standartlarına uygun olarak tasarlanması ve tesis edilmesi gerekir. Bu tesisat ve sistemlerde kullanılacak her türlü cihaz ve kabloların ilgili standartlara uygun olması gerekir.
(9) Doğalgaz tesisatlı kazan dairesi tavanının mümkün olduğu kadar düz olması ve gaz sızıntısı hâlinde gazın birikeceği ceplerin bulunmaması gerekir.
(10) LPG kullanılan kazan daireleri bodrum katta yapılamaz. Bodrumlarda LPG tüpleri bulundurulamaz.
(11) LPG kullanan ısı merkezlerinde, gaz algılayıcının ortamdaki gaz kaçağını algılayıp uyarması ile devreye giren ve bina girişinde, otomatik emniyet vanası ve ani kapama vanası gibi gaz akışını kesen emniyet vanası bulunması gerekir.
(12) Yetkili bir kurum tarafından verilen kazan dairesi işletmeciliği kursunu bitirdiğine dair sertifikası bulunmayan şahıslar, kazan dairesini işletmek üzere çalıştırılamaz.
Kazan dairesi, jeneratör odası, mutfak, otoparklar ve tahıl depolarında duman kontrolü ( Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik )
(1) Dizel pompa ve acil durum jeneratörünü çalıştırabilmek için mekanik havalandırmanın gerekli olduğu yerlerde, bu bölümlerin duman tahliye sistemlerinin; diğer bölümlere hizmet veren sistemlerden bağımsız olarak dizayn edilmesi, havanın doğrudan dışardan ve herhangi bir egzoz çıkış noktasından en az 5 m uzaktan alınması ve mahallin egzoz çıkışının da doğrudan dışarıya ve herhangi bir hava giriş noktasından en az 5 m uzağa atılması gerekir.
(2) Otel, restoran, kafeterya ve benzeri yerlerin mutfaklarındaki pişirme alanlarının mekanik egzoz sisteminin; binanın diğer bölümlerine hizmet veren sistemlerden bağımsız olması, egzoz kanallarının, korunmamış yanabilir malzemelerden en az 50 cm açıktan geçmesi, egzozun doğrudan dışarıya atılması ve herhangi bir hava giriş açıklığından en az 5 m uzakta olması gerekir. Mutfak dışından geçen egzoz kanalının; geçtiği bölümün veya mutfak bölümünün yapısal olarak yangına dayanma süresi kadar bir malzeme ile kaplanması, şayet kanal bir tuğla şaftı içerisinden geçiyor ise, şaftın diğer bölümlerinden ve diğer kanallardan veya servis elemanlarından ayrılması şarttır. Mutfak egzoz kanallarına yangın damperi konulamaz.
(3) Toplam alanı 2000 m2’yi aşan kazan dairelerinde, kapalı otopark alanlarında ve bodrum katlardaki depolarda mekanik duman tahliye sistemi yapılması mecburidir. Duman tahliye sisteminin, binanın diğer bölümlerine hizmet veren sistemlerden bağımsız olması ve saatte en az 10 defa hava değişimi sağlaması gerekir.
(4) Un, tahıl, kepek, nişasta ve şeker gibi parlayıcı organik tozlar meydana getiren maddelerin işlendiği, imal veya depo edildiği yerlerde, bu maddelerin tozlarının toplanmasını önleyecek özel havalandırma tertibatı yapılması mecburidir. Bu yerlerde soba, ocak ve benzeri açık ateş kaynağı bulundurulması ve tedbir alınmaksızın kaynak yapılması yasaktır.
(5) Doğalgaz, LPG veya tehlikeli maddeler ile çalışılan yerlerde fanların ve havalandırma motorlarının patlama ve kıvılcım güvenlikli (ex-proof) olması gerekir. Kablo ve pano tesisatlarının da kıvılcım güvenlikli olması şarttır.
Not: ısıl kapasitesi 350 kW’ın üzerindeki kazan dairelerinde yangın dolabı yapılması mecburîdir.
Doğalgaz kullanım esasları ( Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik )
MADDE 112- (1) Doğalgaz kullanımı konusunda, doğalgaz ile ilgili mevzuat ve standart hükümlerine ve aşağıda belirtilen hususlara uyulur.
a) Doğalgazın kazan dairelerinde kullanılması hâlinde, kazan dairesinde bulunan ve enerjinin alınacağı enerji tablosunun, etanj tipi patlama ve kıvılcım güvenlikli olması, kumanda butonlarının pano ön kapağına monte edilmesi ve kapak açılmadan butonlar ile çalıştırılması ve kapatılması gerekir.
b) Kazan dairelerinde, muhtemel tehlikeler karşısında, kazan dairesine girilmesine gerek olmaksızın dışarıdan kumanda edilerek elektriğinin kesilmesini sağlayacak biçimde ilave tesisat yapılır.
c) Kazan dairelerinde aydınlatma sistemleri; tavandan en az 50 cm sarkacak şekilde veya üst havalandırma seviyesinin altında kalacak şekilde veya yan duvarlara etanj tipi fluoresan veya contalı glop tipi armatürler ile yapılır ve tesisat antigron olarak tesis edilir.
ç) Isı merkezlerinin girişinde 1 adet emniyet selonoid vanası bulunması ve bu vananın en az 2 adet patlama ve kıvılcım güvenlikli kademe ayarlı gaz sensöründen kumanda alarak açılması gerekir. Büyük tüketimli ısı merkezlerinde, entegre gaz alarm cihazı kullanılması da gerekir.
d) Cebri havalandırma gereken yerlerde fan motorunun brülör kumanda sistemi ile paralel çalışması ve fanda meydana gelebilecek arızalarda brülör otomatik olarak devre dışı kalacak şekilde otomatik kontrol ünitesi yapılması gerekir. Hava kanalında gerekli hava akışı sağlanmayan hâllerde, elektrik enerjisini kesip brülörü devre dışı bırakması için, cebri hava kanalında duyarlı sensör kullanılır. Brülör ve fan ayrı ayrı kontaktör termik grubu ile beslenir.
e) Kazan dairelerinde bulunan doğalgaz tesisatının veya bağlantı elemanlarının üzerinde ve çok yakınında yanıcı maddeler bulundurulamaz.
f) Doğalgaz kullanım mekânlarında herkesin görebileceği yerlere doğalgaz ile ilgili olarak dikkat edilecek hususları belirten uyarı levhaları asılır.
g) Herhangi bir gaz sızıntısında veya yanma hadisesinde, gaz akışı, kesme vanasından otomatik olarak durdurulur.
ğ) Brülörlerde alev sezici ve alevin geri tepmesini önleyen armatürler kullanılır.
h) Bina servis kutusu, ilgili gaz kuruluşunun acil ekiplerinin kolaylıkla müdahale edebileceği şekilde muhafaza edilir. Servis kutusu önüne, müdahaleyi zorlaştıracak malzeme konulamaz ve araç park edilmez.
ı) Bina içi tesisatın, gaz kesme tüketim cihazlarının ve bacaların periyodik kontrolleri ve bakımları yetkili servislere yaptırılır.
i) Doğalgaz kullanıcılarının tesisatlarını tanıması, gaz kesme vanalarının yerlerini öğrenmesi ve herhangi bir gaz kaçağı olduğunda buna karşı hareket tarzına dair bilgi sahibi olması gerekir.
j)Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde bulunan otel ve motel gibi konaklama tesisleri, toplanma amaçlı binalar, sağlık, eğitim, ticaret ve sanayi binaları ile yüksek binaların ana girişinde, sarsıntı olduğunda gaz akışını kesen tertibat, gaz dağıtım şirketi veya yetkili kıldığı kuruluş tarafından yaptırılır ve belediye gaz dağıtım şirketi tarafından kontrol edilir. Gaz akışını kesen tertibat herhangi bir nedenle gaz akışını kestiği takdirde kesilen gazın tekrar açılması için bir bedel talep edilemez.(1)
2024-MAYIS-B
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolanacak binalar için
I. Müstakil ve tek katlı olmalıdır.
II. Çatısında hafif malzemeler kullanılmalıdır.
III. Depo kapıları, yangına karşı en az 30 dakika dayanıklı malzemeden yapılmalıdır.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız l
B) Yalnız III
C) I ve II
D) || ve III
E) I, II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap C
2022-MAYIS-C
LPG tüplerinin depolanmasıyla ilgili,
Binanın bodrum katında depolanmalıdır.
Depo duvarları yangına en az 60 dakika dayanıklı malzemeden yapılmalıdır
III. Depolarda ısıtma ve aydınlatma amacıyla açık alevli cihazlar kullanılmamalıdır.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
Cevap İçin Tıklayın
Cevap B